Xu hướng chung của dạy học trên thế giới hiện nay là chuyển từ mục tiêu cung cấp tri thức sang hình thành các năng lực ở người học, hoạt động dạy định hướng vào tích cực hoá người học (học thế nào?).

Năng lực của học sinh phổ thông không chỉ là tái hiện tri thức, thông hiểu tri thức mà quan trọng là khả năng hành động, ứng dụng/vận dụng tri thức để giải quyết những vấn đề của cuộc sống. Năng lực không chỉ là tri thức, kĩ năng, thái độ mà là sự kết hợp của cả ba yếu tố này, thể hiện ở khả năng hành động (thực hiện), muốn hành động và sẵn sàng hành động (gồm động cơ, ý chí, tự tin, trách nhiệm xã hội,...).

Năng lực của học sinh gồm các năng lực nhận thức (ngôn ngữ, tính toán, suy luận logic, tri giác không gian,..., năng lực nghĩ về cách suy nghĩ – siêu nhận thức) và các năng lực phi nhận thức (năng lực vượt khó, thích ứng, thay đổi tạo niềm tin tích cực, ứng phó stress, lãnh đạo/phát triển bản thân).

Mục tiêu chung của chuyên đề Đánh giá trong giáo dục này nhằm phát triển cho người học các năng lực cần thiết nhất để thiết kế và thực hiện các nhiệm vụ đánh giá chính yếu trong phạm vi lớp học, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục và hội nhập quốc tế, tạo cơ hội cho người học phát triển năng lực đánh giá giáo dục.

Mục tiêu cụ thể là sau khi học xong, người học sẽ đạt mức vận dụng cơ bản các năng lực sau về đánh giá hoạt động học tập trên lớp.

(1) Thực hiện đánh giá trên lớp để phát triển học tập: Kết hợp đánh giá với quá trình giảng dạy – học tập. Học viên sẽ có thể tích hợp mối quan hệ biện chứng giữa giảng dạy và đánh giá trong thiết kế các thành phần của kế hoạch đánh giá trên lớp, sử dụng các phương pháp đánh giá học sinh trên lớp theo định hướng phát huy năng lực tự học của người học, giúp người học cảm thấy mình có khả năng học và muốn học.

(2) Thiết kế một số công cụ đánh giá cơ bản để phát triển năng lực cho học sinh: Năng lực này bao gồm việc phân biệt tầm quan trọng của các loại công cụ đánh giá khác nhau cho mục đích đánh giá trên lớp, sử dụng các loại công cụ, kĩ thuật đánh giá trên lớp học để phát triển học tập.

(3) Xử lí kết quả đánh giá: Người học sẽ có thể áp dụng các mô hình đo lường thống kê khác nhau trong các lí thuyết đánh giá cổ điển và hiện đại trong điều kiện Việt Nam để phân tích các loại kết quả học tập của học sinh, cụ thể như phân tích các chỉ số thống kê của kết quả đánh giá dạng định lượng.

(4) Phản hồi thông tin về kết quả đánh giá cho học sinh: Năng lực cốt lõi này của quy trình đánh giá bao gồm việc cung cấp phản hồi, nhận xét cho học sinh và các đối tượng khác có liên quan và dựa trên đó thiết kế các chiến lược giảng dạy hỗ trợ để phát triển các năng lực của học sinh.

(5) Lập kế hoạch đánh giá một đối tượng học sinh cụ thể: Năng lực này bao gồm việc nắm vững và sử dụng tất cả cơ sở lí luận cần thiết về đánh giá học sinh trong việc xây dựng nội hàm cho một kế hoạch đánh giá cụ thể. Ví dụ như xác định mục đích, mục tiêu/nội dung đánh giá (chuẩn đầu ra) phù hợp, xây dựng công cụ đánh giá, xây dựng chiến lược phản hồi thông tin.

Nội dung chuyên đề Đánh giá trong giáo dục được xây dựng trên cơ sở các nhiệm vụ quan trọng nhất của người giáo viên trong quá trình đánh giá hoạt động học tập của học sinh trên lớp.

Chuyên đề này đã sử dụng nhiều thông tin, tư liệu từ các nguồn khác nhau, chúng tôi xin trân trọng cảm ơn các tác giả đã trực tiếp hay gián tiếp cho phép chúng tôi sử dụng những hiểu biết, những thông tin, kết quả công trình nghiên cứu của mình.

Đổi mới kiểm tra đánh giá theo cách tiếp cận năng lực là một xu hướng mới, do vậy, tài liệu này khó tránh khỏi thiếu sót. Chúng tôi rất mong nhận được sự giúp đỡ, chia sẻ kinh nghiệm và góp ý của bạn đọc để tài liệu được hoàn thiện hơn khi tái bản.

Xin chân thành cảm ơn!

Chủ biên